‘Dit is een vorm van verbinding waar we trots op zijn’

Het Focusteam en medezeggenschap: drie jaar geleden werden deze termen bij Wij zijn JONG geïntroduceerd. Maar wat mochten medewerkers ervan verwachten? Was het slechts een nieuwe toevoeging aan het alsmaar groeiende kantoorjargon, of juist een betekenisvolle koerswijziging? Nu, vier jaar later, is duidelijk dat niet alleen de termen, maar ook de aanpak stevig verankerd zijn in het DNA van de organisatie. Hoog tijd om terug te blikken met Monica van der Marel, voorzitter van het Focusteam Medezeggenschap, en Erwin Vergouwen, bestuurssecretaris.

In 2021 telt Wij zijn JONG meerdere kinderopvangdivisies en rechtspersonen, elk met een eigen ondernemingsraad. Daarnaast coördineert een Centrale Ondernemingsraad (COR) het geheel. Vergaderen, informeren, besluiten - en met de groeiambitie van Wij zijn JONG blijft de raad alsmaar groeien. De vraag ligt voor de hand: hoe kunnen besluiten zorgvuldiger worden genomen?

‘Het was eigenlijk vreemd,’ zegt Monica. ‘Onze missie is kinderen leren voor zichzelf op te komen. Maar intern was de organisatie zo ingericht dat een kleine groep mensen meer dan 3000 medewerkers vertegenwoordigde. Dat wringt.’

Erwin voegt er glimlachend aan toe: ‘Eerlijk gezegd dacht ik vier jaar geleden: is het niet eenvoudiger om gewoon een ondernemingsraad (OR) aan te houden, met de wet als leidraad? Het Focusteam voelde aanvankelijk diffuus.’

‘Maar juist deze vorm heeft ons verder gebracht. Het is volledig democratisch tot stand gekomen. Dat maakt het enorm waardevol, en echt van óns’, vertelt Monica trots.

Meebeslissen

Het Focusteam, medezeggenschap en de ondernemingsraad worden vaak in één adem genoemd, maar zijn niet uitwisselbaar. Erwin legt uit: ‘Medezeggenschap is een breed begrip, maar draait in de kern om de invloed van werknemers op wat er binnen een organisatie gebeurt. In de klassieke vorm behartigt de ondernemingsraad de belangen van medewerkers. De OR geeft advies over de plannen die worden voorgelegd, en beoordeelt of er voldoende rekening is gehouden met de belangen van de medewerkers. Het is een vrij rechtlijnig proces.’

Monica: ‘Het Focusteam daarentegen is een onafhankelijk orgaan dat de regie houdt op medezeggenschap en het waarborgt. Inhoudelijk doen we geen uitspraken, maar zorgen ervoor dat de juiste medewerkers worden uitgenodigd om dat wél te doen.’

Ze vervolgt: ‘Waar een OR zicht buigt over een besluit dat al min of meer af is, heeft het Focusteam juist de rol medewerkers vanaf het begin te betrekken. Hun invloed zit aan de voorkant, het advies is dan nog slechts een formaliteit.’

Erwin stemt in: ‘Daarmee heb je ook gelijk het zwaartepunt te pakken. In de klassieke vorm is het voorwerk achter de schermen al gedaan. Vaak door de mensen die niet op de werkvloer staan. Bij ons zijn het juist de medewerkers die meedenken en meebeslissen.’

Groei

Het huidige model biedt medewerkers dus de mogelijkheid om mee te denken over de inhoud. Wie daarvoor kiest, wordt een participant en diens stem telt mee. Erwin: ‘Als participant kun je aansluiten bij dialoogsessies en themagroepen. Inmiddels hebben we 238 participanten. Daar zijn we enorm trots op. Dat is 10% van de organisatie. Plat gezegd zijn dat 238 potentiële OR-leden – terwijl een traditionele OR uit ongeveer 15 leden bestaat’.

Monica vult aan: ‘Dat vind ik er zo bijzonder aan. We betrekken juist de mensen die dagelijks met het vraagstuk te maken hebben. Iedereen die zich aanmeldt, doet dat vanuit intrinsieke motivatie - en dat merk je in elke sessie.’

Naast participanten zijn er ook ambassadeurs, de zogenoemde schil rond het Focusteam. Zij helpen de boodschap uit te dragen op de vestigingen en bij andere collega’s. ‘De rol van ambassadeur is enorm belangrijk. Ze vertellen collega’s niet alleen dat zij invloed hebben op besluiten binnen de organisatie, maar verzamelen ook input die ze terugkoppelen aan het Focusteam.’

Openheid

Wat maakt dat het Focusteam werkt? Openheid en vertrouwen, stelt Erwin. Monica knikt: ‘Lid zijn van het Focusteam vraagt om begrip van de werkwijze en bereidheid om achter deze vorm te staan’, benadrukt ze. ‘Het afgelopen jaar hadden we behoorlijk wat complexe herinrichtingsvraagstukken. Anders Organiseren is een voorbeeld daarvan. Dat was het eerste grote onderwerp waar dat begrip voor nodig was. We wisten vanaf het begin dat het gevolgen zou hebben voor functies en medewerkers. Het was geen eenvoudig traject, maar als je kijkt naar het resultaat en hoe we hebben samengewerkt, dan hebben we iets heel sterks neergezet.

Erwin vult aan: ‘Uiteindelijk willen we allemaal hetzelfde. Dat je soms moeilijke keuzes moet maken, hoort erbij. Maar als je die keuzes vanaf het begin kan uitleggen - waarom je ze maakt en wat eraan vooraf is gegaan - dan ga je mét elkaar door het proces. Bij Anders Organiseren hebben we dat voor het eerst gedaan, met vallen en opstaan. Het werd de basis voor alle andere projecten.’

Vooruitblik

Met het Focusteam als onmisbare spil, is de nieuwe vorm niet meer weg te denken uit de organisatie. Welke ambities liggen er voor de komende periode op tafel? ‘De samenwerking verder versterken, zeggen ze vrijwel in koor. Monica: ‘Ik kijk ook uit naar de nieuwe teamleden die we onlangs hebben aangesteld. Hoe we met hen kunnen verder bouwen op wat er al staat. Ik ben heel benieuwd naar hun frisse blik. Maar ik kijk ook uit naar de samenwerking met onze nieuwe collega’s van De Verbinding.’

Erwin: ‘Daar heb ik eigenlijk niets aan toe te voegen. Het is ontzettend belangrijk dat we iedereen blijven meenemen, zodat we samen deze manier van medezeggenschap optimaal kunnen benutten.’

‘We doen het nét even anders dan andere organisaties, maar het is een vorm van verbinding waar we trots op zijn.’